Türkiye Geri Gönderme Merkezleri (GGM): İdari Gözetime İtiraz ve Deport

Türkiye Geri Gönderme Merkezleri (GGM): İdari Gözetime İtiraz ve Deport Kararının Durdurulması

Türkiye’nin doğu sınırında stratejik bir geçiş ve sınır yönetim noktası konumunda bulunan Van, düzensiz göç hareketlerinin, sınır dışı (deport) prosedürlerinin ve idari gözetim kararlarının en yoğun uygulandığı vilayetlerden biridir. Sınır hatlarında yakalanan veya il genelinde yapılan güvenlik denetimlerinde yasal kalış hakkı bulunmadığı tespit edilen yabancı ülke vatandaşları, Van’daki yetkili kurumlar tarafından hızlı bir şekilde idari süreçlere tabi tutulmaktadır.

Van genelinde yabancılar hukuku kapsamında yürütülen işlemler; idari gözetim altına alma, Geri Gönderme Merkezlerine (GGM) sevk, sınır dışı etme kararlarının tesisi ve uluslararası koruma başvurularının değerlendirilmesi gibi karmaşık usul adımlarından oluşmaktadır. Bu süreçte hak kayıplarının önüne geçilmesi, mevzuatta öngörülen başvuru sürelerinin ve usul kurallarının eksiksiz takibine bağlıdır.

Van’da Göç ve Sınır Yönetiminden Sorumlu Kurumlar

Van’da göç idaresi, idari gözetim ve sınır dışı süreçleri, devletin farklı idari ve adli birimlerinin koordinasyonu ile yürütülmektedir. Süreçlerin takibi ve yasal başvuruların muhatabı olan başlıca kurumlar şunlardır:

• Van İl Göç İdaresi Müdürlüğü: Van sınırları içerisinde yabancıların yasal statülerini, ikamet izinlerini, uluslararası koruma başvurularını, sınır dışı (deport) kararlarını ve GGM sevklerini sevk ve idare eden ana idari mercidir.

• Van Kurubaş Geri Gönderme Merkezi (GGM): Van İl Göç İdaresi Müdürlüğü’ne bağlı olarak faaliyet gösteren, hakkında idari gözetim kararı alınan yabancıların sınır dışı işlemleri tamamlanana kadar fiziki olarak muhafaza tutulduğu ana idari tesistir.

• Van Valiliği: İl sınırları içindeki göç ve güvenlik politikalarının yürütülmesinden, idari kararların onaylanmasından ve kolluk kuvvetlerinin koordinasyonundan sorumlu mülki idaredir.

• Van İl Emniyet Müdürlüğü (Göçmen Kaçakçılığıyla Mücadele ve Hudut Kapıları Şube Müdürlüğü): Şehir merkezinde, şehirlerarası otobüs terminallerinde, kontrol noktalarında ve Van Ferit Melen Havalimanı’nda denetimler gerçekleştirerek yasal statüsü bulunmayan yabancıları muhafaza altına alan kolluk birimidir.

• Van İl Jandarma Komutanlığı: Özellikle Van’ın Özalp, Saray, Başkale ve Çaldıran gibi sınır ilçelerinde ve kırsal hatlarında sınır devriyeleri ve yol kontrol noktaları üzerinden yakalama işlemlerini yürüten kolluk kuvvetidir.

• Van İdare Mahkemeleri: Van İl Göç İdaresi Müdürlüğü tarafından tesis edilen sınır dışı (deport) etme kararlarının iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle açılan davalara bakmakla görevli idari yargı merciidir.

• Van Sulh Ceza Hakimlikleri: Van Kurubaş Geri Gönderme Merkezi’nde uygulanan idari gözetim kararlarına, gözetim süresinin uzatılmasına ve fiziki tutulma haline karşı yapılan itirazları incelemekle görevli adli yargı merciidir.

• Van Barosu: Bünyesindeki Göç ve İltica Komisyonu ile adli yardım mekanizmaları kapsamında Van’daki yabancıların hukuki desteğe erişimi noktasında mesleki faaliyet gösteren baro organıdır.

Van Kurubaş Geri Gönderme Merkezi ve İdari Gözetim Süreci

Sınır hatlarında jandarma veya şehir içinde emniyet birimlerince muhafaza altına alınan yabancılar, ilk işlemleri ve sağlık kontrollerinin ardından Van İl Göç İdaresi Müdürlüğü kararıyla Van Kurubaş Geri Gönderme Merkezi’ne teslim edilir. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 57. maddesi uyarınca; kaçma veya kaybolma riski bulunan, Türkiye'ye giriş veya çıkış kurallarını ihlal eden, sahte belge kullanan ya da kamu düzeni açısından tehdit oluşturduğu değerlendirilen yabancılar hakkında idari gözetim kararı alınır.

Kurubaş GGM'de idari gözetim süresi kural olarak en fazla 6 aydır. Ancak sınır dışı işlemlerinin yabancının iş birliği yapmaması veya ülkesiyle ilgili bilgi/belge temin edilememesi gibi nedenlerle tamamlanamaması halinde bu süre Van Valiliği / Van İl Göç İdaresi Müdürlüğü tarafından 6 ay daha uzatılabilmektedir.

İdari Gözetime İtiraz: Van Sulh Ceza Hakimliği Süreci

Van Kurubaş Geri Gönderme Merkezi’nde tutulan yabancının serbest bırakılması ve idari gözetim halinin sona erdirilmesi için izlenmesi gereken yasal yol Van Sulh Ceza Hakimliği’ne itiraz başvurusunda bulunmaktır.

• İtirazın Esası: İtiraz dilekçesinde, kişinin idari gözetim altında tutulmasının orantısız olduğu, sabit bir yerleşim yerinin veya teminatının bulunduğu, sağlık durumunun GGM şartlarına uygun olmadığı veya alternatif idari yükümlülüklerle (belirli günlerde imza verme, bildirimde bulunma vb.) denetim altına alınabileceği hukuki gerekçelerle sunulur.

• Hakimlik Kararı: Van Sulh Ceza Hakimliği, yapılan itirazı evrak üzerinden veya gerekli gördüğü hallerde duruşmalı olarak inceleyerek idari gözetimin kaldırılmasına ya da devamına karar verir. İdari gözetim kaldırıldığı takdirde yabancı, Kurubaş GGM’den tahliye edilerek kendisine belirlenen ilde ikamet etme veya imza verme yükümlülüğü getirilebilir.

Sınır Dışı (Deport) Kararının Durdurulması ve Van İdare Mahkemeleri

Hakkında idari gözetim kararı alınan yabancı için eş zamanlı olarak Van İl Göç İdaresi Müdürlüğü tarafından sınır dışı etme (deport) kararı da tesis edilmektedir. Sınır dışı etme kararı ile idari gözetim kararı hukuken iki ayrı idari işlemdir.

[🚨 HUKUKİ MEKANİZMA]

6458 sayılı Kanun’un 53. maddesi uyarınca, Van İl Göç İdaresi Müdürlüğü tarafından verilen 

sınır dışı etme kararının tebliğinden itibaren 7 gün içinde Van İdare Mahkemesi nezdinde 

iptal davası açılması halinde, dava sonuçlanıncaya kadar sınır dışı etme işlemi kanunen 

kendiliğinden durur.

Van İdare Mahkemesi’nde dava açılmasıyla birlikte, kişinin uçağa veya otobüse bindirilerek Van’dan veya Türkiye’den sınır dışı edilmesi yasal olarak engellenmiş olur. Mahkeme, idarenin tesis ettiği sınır dışı kararının mevzuata, uluslararası antlaşmalara (özellikle geri gönderme yasağı - non-refoulement ilkesine) uygun olup olmadığını inceler.

Van'da Sık Uygulanan İdari Tahdit Kodları

Van İl Göç İdaresi Müdürlüğü ve Emniyet birimlerince yürütülen işlemlerde yabancıların pasaport veya veri tabanı kayıtlarına işlenen ve sınır dışı kararına gerekçe gösterilen başlıca tahdit kodları şunlardır:

• G-87 (Genel Kamu Güvenliği Tehdidi): Kamu güvenliği riski gerekçesiyle koyulan ve doğrudan Kurubaş GGM’ye sevk ile sınır dışı kararına yol açan ağır idari kısıtlama kodu.

• Ç-114 (Adli Soruşturma/Kovuşturma): Yabancı hakkında Türkiye'de devam eden adli bir soruşturma veya kovuşturma bulunduğunu gösteren kod.

• V-70 (Sahte Evlilik): İkamet izni almak amacıyla gerçek dışı evlilik yapıldığı tespitiyle koyulan kod.

• Ç-141 / Ç-149 (Yurda Giriş Yasağı): Yasal kalış sürelerinin ihlali veya sınır ihlalleri nedeniyle konulan süreli giriş yasağı kodları.

Bu kodların iptali için de idari başvuru yollarının ve Ankara veya Van İdare Mahkemeleri nezdinde iptal davalarının yürütülmesi gerekmektedir.

Hukuki Sorumluluk Muafiyeti ve Yasal Bilgilendirme

Van’daki sınır hatlarında, Kurubaş Geri Gönderme Merkezi’nde ve idari yargı organlarında yürütülen tüm süreçler; devletin egemenlik yetkileri, milli güvenlik esasları ve idare hukuku usulleri çerçevesinde şekillenmektedir. Her somut olay, yabancının hukuki statüsüne, ülkeye giriş biçimine ve dosyadaki bilgi/belgelere göre kendi özelinde değerlendirilir.

🛑 Hukuki Sorumluluk Muafiyeti Şerhi

Önemli Bilgilendirme: Bu makalede yer alan içerikler ve kurumsal bilgilendirmeler yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, hukuki tavsiye veya garanti niteliği taşımamaktadır. Türkiye Barolar Birliği Meslek Kuralları uyarınca; hiçbir hukuk bürosu veya avukat, Van Kurubaş Geri Gönderme Merkezi’nden kesin tahliye sağlanacağına, Van İdare Mahkemesi’ndeki davanın kazanılacağına veya sınır dışı kararının mutlak surette iptal edileceğine dair bir söz veya garanti veremez. Yargı mercileri ve idari makamlar kararlarını kendi bağımsız takdir yetkileri dahilinde verirler. Bireysel durumunuzla ilgili yasal adımlar atmadan önce durum değerlendirmesi yapılması önerilir.

Hukuki Destek İçin İletişim

Van İl Göç İdaresi Müdürlüğü, Van Kurubaş Geri Gönderme Merkezi, Van İdare Mahkemeleri ve Van Sulh Ceza Hakimlikleri nezdinde yürütülen idari gözetim, sınır dışı (deport) kararları, tahdit kodları ve uluslararası koruma süreçlerinin yasal mevzuat çerçevesinde takibi ve hukuki değerlendirmesi için Uluslararası Göçmen ve Mülteci Avukatı Ömer Cimcak ile iletişime geçebilirsiniz.